Yaprak Döker Bir Yanımız, Bir Yanımız Bahar Bahçe

Hazan ayı derler eskiler. Garip bir hüznü vardır bu zamanların. Çok da güzel bir görüntüsü. Hiç şiir yazmamış, hiç romantizm yaşamamış insanları bile şair eden bir tavrı vardır. Vakurdur sonbahar. Dik durur. Hüzne karışan gözyaşlarını simgeler. Ağaçların yaprak dökmesi hüzün verir, huzur verir insana. Sararması, solması ve düşmesi… Ağaçta kalan son yaprak hep bir umuttur. Aslında doğanın uykuya geçişinin başlangıcıdır. Daha güçlü daha yeşil daha verimli doğmak için bir süreliğine susar doğa.

Bir gün aklına gelecek olursam, bana şiir ısmarla Eylül’ü konuşalım… Cemal Süreya

Peki, hiç merak ettiniz mi ağaçlar neden yaprak döker? Bazılarında hiç yaprak kalmazken, bazıları neden yemyeşil kalmaya devam eder?

İlkbahar ve yaz aylarında yağmurlar ve güneş ağaçlara dolayısıyla yapraklara besin sağlar. Sonbaharda güneş ışığı azaldığından görevlerini tam yapamazlar.

Ağaçlar, kıştan önce yaprak saplarının dip kısımlarında su geçirmeye yarayan küçük delikleri kapatırlar. Yeterince su alamayan yaprak kurur ve sonunda dalından düşer. Ağaçlarsa ilkbahara kadar yeterli besini depoladıkları için kışa hazırdırlar.

Aslında bütün ağaçlar yapraklarını döker. Bazı ağaçlar yapraklarını sonbaharda tamamen dökerken, bazılarının olgunluk dönemini tamamlamaları gerekir.

Çam, köknar, servi ve ladin gibi iğne yapraklı ağaçlar sonbaharda yaprak dökmez ya da yapraklarını tamamen dökmez ama yıl oyunca yaprak değiştirirler.

Bitkilerin yapraklarını dökmesi besin, enerji ve su ihtiyaçlarını azaltmalarına, dolayısıyla soğuk ve kuru havalarda hayatta kalmalarına yardımcı olur.

Peki, yapraklar neden renk değiştirir?

Genellikle yeşiline alıştığımız yaprak rengi bünyesindeki pigmentler sayesinde oluşur. Bu pigmentlerin arasında en çok bildiğimiz yeşil renkli pigmenti oluşturan ve fotosentezin mümkün olmasını sağlayan klorofildir. Hava sıcaklıklarının düşmesi sonucunda sarı, turuncu, kırmızı ve kahverengine büründüren karoten(fotosentez pigmenti) pigmentidir. Karoten pigmentiyle bu renk değişimine antosiyanin (renk veren pigment) pigmenti de görev alır. Klorofil, karoten ve antosiyanin çiçekler dahil yapraklara renklerini veren maddelerdir.

Sonbahar geldiğinde yaprak döken bitkiler yaprakların içeriğindeki yararlı maddeleri geri almaya başlarlar. Bu işlem klorofilin bozulmasıyla sonuçlanır ve sonrasında daha önce belirgin olmayan sarı ve turuncu pigmentler belirginleşmeye başlar.

Dökülen yapraklar toprağın üzerinde humus tabakası oluşturur ve bu tabakada besin dolu bir ortam meydana getirir. Bu besin doğada birçok canlı için hayati öneme sahiptir. Toprak seviyesinde yaşayan birçok canlı beslenmek ve saklanmak için bu yaprakları kullanır.